توافقی که ۱۲ نوامبر در تریلوگ میان پارلمان اروپا، شورا و کمیسیون حاصل شد، راه را برای بنچمارکهای سوختِ اختصاصی هر بخش و تخصیص بیشتر سهمیههای رایگان برای دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ هموار میکند. ایتالیا و اسپانیا از این توافق میانه استقبال کردهاند؛ توافقی که انتظار میرود اعوجاجهای موجود در سازوکاری را اصلاح کند که صنعت سرامیک اروپا سالهاست بر آنها تأکید میکند.
گامی مهم به سوی یک نظام ETS که ویژگیهای فناورانه صنعت سرامیک اروپا را بهتر بازتاب دهد. این، اهمیت توافقی است که در بروکسل در ۱۲ نوامبر و در جریان تریلوگ میان پارلمان اروپا، شورا و کمیسیون درباره پیشنهاد مقرره مربوط به بازنگری بنچمارکهای ETS مورد استفاده برای تعیین تخصیص رایگان سهمیههای انتشار در دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ حاصل شد.
این توافق به یکی از مطالباتی میپردازد که در ماههای اخیر با بیشترین جدیت از سوی صنعت کاشی سرامیکی اروپا پیگیری شده بود، بهویژه از سوی انجمنهای ایتالیایی و اسپانیایی Confindustria Ceramica و ASCER، همراه با فدراسیون اروپایی Cerame-Unie. تلاش جمعی در هر دو کشور همچنین نهادهای محلی و منطقهای در دو ناحیه سرامیکی، دولتهای ملی، نمایندگان سیاسی از گروههای مختلف، اتحادیههای کارگری و Confindustria را نیز دربر گرفت.
درخواست برای بنچمارکهای اختصاصیِ بخش سرامیک پذیرفته شد
این متن، مقادیر بالاترِ بنچمارکِ حرارت و سوخت را برای همه بخشها و تأسیسات اروپایی پیشبینی میکند که در نتیجه آن، سهمیههای رایگان تخصیصیافته در دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ افزایش مییابد. با این حال، مهمترین تحول، ورود بنچمارکهای سوختِ اختصاصی هر بخش به ETS است؛ اقدامی که پارلمان اروپا در ۲۲ اکتبر آن را درخواست کرد و اکثریت گستردهای از ۴۷۴ نماینده پارلمان اروپا از طیفهای مختلف از آن حمایت کردند. این بنچمارکها باید از طریق مقررات تفویضی و مشورتهای باز و شفاف تعریف شوند. هرچند از صنعت کاشی سرامیکی بهطور صریح نام برده نشده است، این صنعت اصلیترین گزینه برای بهرهمندی از یک بنچمارک اختصاصی بهشمار میرود که به گفته Confindustria Ceramica، «باید کمتخصیصی ناعادلانه سهمیهها را که شرکتها تا امروز متحمل شدهاند، همانگونه که خود کمیسیون اروپا نیز به آن اذعان کرده است، جبران کند».
بنابراین نهادهای اروپایی سرانجام اصلی را به رسمیت میشناسند که صنعت سرامیک ایتالیا، همانند همتای اسپانیایی خود، مدتها از آن حمایت کرده است. «سامانه مورد استفاده برای تخصیص سهمیههای رایگان که بدون هیچ تمایزی در همه بخشها اعمال میشود، فناوریهای خاص و حاملهای انرژی واقعاً در دسترس هر صنعت را در نظر نمیگیرد»، انجمن صنفی ایتالیا توضیح میدهد. «این موضوع سالهاست تولیدکنندگان کاشی را که با فرایندهای دمای بالا کار میکنند و در حال حاضر جایگزینی جز گاز طبیعی برای آنها وجود ندارد، متضرر کرده است. یک بنچمارک افقی از همه عملکردی یکسان طلب میکند، گویی همه صنایع به همان فناوریها و حاملهای انرژی دسترسی دارند، و در نهایت کسانی را تنبیه میکند که با فناوریهای موجود کنونی، هر آنچه ممکن بوده انجام دادهاند.»
بنابراین توافق اروپایی این اصل را به رسمیت میشناسد که اهداف کاهش انتشار باید راهکارهای فناورانهای را که بهطور واقعبینانه برای هر بخش در دسترس است نیز در نظر بگیرد تا ETS هزینههای اضافیِ بیارتباط با ظرفیت واقعی کربنزدایی را تحمیل نکند.
ایتالیا و اسپانیا: «قوانینی که واقعیت صنعتی را بهتر بازتاب میدهند»
توافق حاصلشده در ۱۲ نوامبر برای دو قطب بزرگ تولید سرامیک اروپا، یعنی Sassuolo در ایتالیا و Castellón در اسپانیا، اهمیت ویژهای دارد؛ هر دو قطبی که در سالهای اخیر با افزایش شدید هزینههای انرژی و فشار فزاینده ناشی از سیاستهای اروپایی انتشار روبهرو بودهاند.
برای Confindustria Ceramica، این نتیجه پس از ماهها گفتوگو با نهادهای اروپایی و ملی، یک نقطه عطف محسوب میشود.
“
«پس از ماهها کار، بحث و گفتوگو با نهادها، سرانجام میبینیم که استدلالی که با قاطعیت دنبال کردهایم به رسمیت شناخته میشود: ETS باید اصلاح شود، در غیر این صورت نهتنها به اهداف زیستمحیطی خود دست نخواهد یافت، بلکه ویرانی صنعتی را در سراسر مناطق تولیدی ما بر جای خواهد گذاشت»، Augusto Ciarrocchi، رئیس انجمن ایتالیایی، گفت.
”
ASCER نیز دیدگاهی مشابه ابراز کرد و توافق حاصلشده در تریلوگ اروپایی را گامی بزرگ رو به جلو برای صنعت سرامیک اروپا دانست. این انجمن تأکید کرد که صنعت اسپانیا بهدنبال برخورد ترجیحی نبوده، بلکه خواهان قواعدی منطبق با ویژگیهای فرایندهای تولید خود و با ظرفیت واقعی کربنزدایی صنعت کاشی سرامیکی است.
این یکی از استدلالهای محوری است که در سالهای اخیر از سوی کل زنجیره تأمین سرامیک اروپا مطرح شده است. مسیر دستیابی به بیطرفی اقلیمی به کارخانهها، فناوریها و تحقیقات جدید، و نیز دسترسی به حاملهای انرژی جایگزینِ رقابتپذیر نیاز دارد. با این حال، فناوریهای مورد نیاز برای برداشتن یک گام بزرگ دیگر در جایگزینی سوختهای فسیلی هنوز در مقیاس گسترده در دسترس نیستند؛ نکتهای که ACIMAC، انجمن ایتالیایی سازندگان ماشینآلات سرامیک، بر آن تأکید کرده است.
یک نظام ETS که این محدودیتها را در نظر نگیرد، منابع شرکتها را تحلیل میبرد؛ منابعی که در غیر این صورت میتوانست در گذار سرمایهگذاری شود.
اجرای عطفبهماسبق از ۲۰۲۶
با این حال، آثار عملی این بازنگری فوری نخواهد بود. همانطور که Graziano Verdi، رئیس CET، فدراسیون اروپایی تولیدکنندگان کاشی سرامیکی، توضیح داد:
“
«تعدیلِ اختصاصیِ هر بخش تنها در سال ۲۰۲۸ بهصورت اجرایی قابل تعیین خواهد بود، اما متن بهدرستی بازیابی سهمیههای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ را پیشبینی میکند. اکنون نیز به رصد کار کمیسیون ادامه خواهیم داد تا اجرای کامل اصولی را که در تریلوگ تثبیت شدهاند، تضمین کنیم. برای رقابتپذیری شرکتهای ما، نمیتوانیم علاوه بر اثرات بسیار شدید قیمتهای بالای انرژی، هزینههای اضافی و غیرموجه ETS را نیز بپذیریم.»
”
مصالحه حاصلشده در تریلوگ اکنون باید بهطور رسمی به تصویب صحن پارلمان اروپا و همچنین شورا برسد تا مقادیر جدید بنچمارک در سریعترین زمان ممکن بهصورت عطفبهماسبق از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ اعمال شوند.
از این رو، فرایند اجرا به گام حیاتی بعدی تبدیل میشود. تعریف واقعی بنچمارکهای جدیدِ اختصاصی هر بخش، میزان تعدیل نسبت به تخصیصهای فعلی و در نتیجه، اثر اقتصادی واقعی بر شرکتها را تعیین خواهد کرد.
موضوعی که در میان است، فراتر از هزینه سهمیههای ETS است. این بحث به تعادل ظریف میان کربنزدایی و رقابتپذیری یکی از انرژیبَرترین صنایع اروپا مربوط میشود؛ صنعتی که از آن خواسته میشود بدون تسریع در از دست رفتن ظرفیت تولید به نفع مناطق خارج از اتحادیه اروپا با الزامات زیستمحیطی کمسختگیرانهتر، به کاهش انتشار ادامه دهد.
به اختصار: ETS چگونه کار میکند
شرکتهای مشمول EU ETS موظفاند برای هر تن CO2 معادل که منتشر میکنند، سهمیه انتشار تحویل دهند. در بخشهایی که در معرض خطر انتقال تولید، یا نشت کربن، قلمداد میشوند، از جمله صنعت سرامیک، بخشی از سهمیهها بر اساس بنچمارکهایی که کمیسیون اروپا تعیین کرده است، بهصورت رایگان تخصیص مییابد. این بنچمارکها بر پایه میانگین عملکرد ۱۰٪ کارآمدترین تأسیساتِ تولیدکننده یک محصول معین محاسبه میشوند. در مواردی که بنچمارکِ اختصاصیِ محصول وجود ندارد، تخصیصها عمدتاً با استفاده از مقادیر مرجع مربوط به مصرف حرارت و سوخت محاسبه میشوند که به آنها بنچمارکهای جایگزین گفته میشود. دقیقاً همین اعمالِ بیتمایزِ این پارامترها بوده است که انتقادهای صنعت سرامیک را برانگیخته است. بازنگری مورد توافق در بروکسل اکنون امکان تفکیک این بنچمارکها را بر اساس ویژگیهای هر بخش و گزینههای فناورانهای که واقعاً در دسترس آن است، فراهم میکند.




